Wok – co to za rodzaj patelni i jak wykorzystać go w gotowaniu?

Wok – co warto wiedzieć?

• Niektóre woki mają dodatkową powłokę, co ułatwia gotowanie bez przywierania składników i minimalizuje ilość tłuszczu.
• Woki z żeliwa i stali węglowej wymagają sezonowania, aby zachować właściwości nieprzywierające i długowieczność.
• Mycie niektórych modeli ręcznie (zwłaszcza tych żeliwnych) pozwala uniknąć uszkodzeń materiału i rdzewienia.
• Wok mandaryński lub kantoński sprawdzą się najlepiej do smażenia i duszenia, zapewniając dużą powierzchnię roboczą.

Spis treści:

1. Wok – co warto wiedzieć?

2. Wok – co to za rodzaj patelni i jak powstał?

3. Jakie są cechy charakterystyczne patelni wok?

4. Jak wykorzystać wok w gotowaniu?

5. Jakie potrawy najlepiej przygotować w patelni wok?

6. Wok w kuchni – jak dbać o patelnię, by służyła przez lata?

7. Podsumowanie

Wok – co to za rodzaj patelni i jak powstał?

Korzeni woka można upatrywać w Chinach. Wskazuje na to jego nazwa pochodząca najpewniej z języka kantońskiego oraz charakterystyczny, zaokrąglony u dołu kształt – pasujący do otworu chińskich kuchni węglowych z dawnych lat, w których był początkowo używany do przygotowywania potraw. Dziś najczęściej spotyka się rodzaje woków przeznaczone do stosowania na palnikach kuchenek gazowych, choć na rynku występują też z modele przeznaczone do indukcji i kuchenek elektrycznych.

Do czego służy? Stosowanie patelni wok wiąże się ze specjalną techniką smażenia. Polega ona na energicznym potrząsaniu naczyniem, ciągle mieszając w taki sposób, by znajdujące się na nim składniki przez cały czas były w ruchu. Dzięki temu ciepło rozchodzi się równomiernie, a produkty obsmażają z każdej strony. Do tego nie tracą swojej chrupkości i tekstury, jak podczas klasycznej obróbki termicznej na zwykłej patelni żeliwnej czy z aluminium.

Jakie są cechy charakterystyczne patelni wok?

Patelnia wok cechuje się kształtem miski – głębokiej i z bokami rozszerzającymi się ku górze. W zależności od tego, z jakim jej rodzajem masz do czynienia, może być wyposażony w jeden uchwyt (wok mandaryński lub pekiński) lub dwa (wok kantoński).

Typowa dla tego naczynia forma przekłada się na dużą powierzchnię roboczą, która doskonale zatrzymuje ciepło. Dzięki temu produkty obsmażają się w stosunkowo krótkim czasie. W duecie z wysokimi ściankami z metalu (np. stali węglowej lub żeliwa) wpływa na równomierną dystrybucję ciepła oraz ochronę przed rozbryzgami oleju na zewnątrz.

Małe, lekko spłaszczone dno ma na celu ograniczanie przywierania do powierzchni. Początkowo jego konstrukcja była zaokrąglona, co wynikało z tego, że dawniej niemal zawsze używano takiej patelni do smażenia bezpośrednio na ogniu, w kuchni węglowej. Dzięki małemu, okrągłemu spodowi trudno było o przypalenie składników mających najdłuższy kontakt z płomieniami i najwyższą temperaturą.

Obecnie dno woka wygląda na bardziej płaskie. Taka zmiana w tradycyjnej konstrukcji zaszła z myślą o nowoczesnych kuchniach, w których obróbka termiczna potraw odbywa się na płycie gazowej, elektrycznej lub indukcyjnej. Płaskie dno patelni stoi na nich znacznie stabilniej niż zaokrąglone, co zapewnia większy komfort pracy. Mimo to ciepło rozchodzi się po nim równie efektywnie, co wpływa na szybkość smażenia mięsa i innych potraw.

Wok jest wykonywany z trwałych materiałów, które wytrzymują jego intensywną eksploatację i stały kontakt z wysoką temperaturą. W związku z tym najczęściej spotkasz się z:

• żeliwnym wokiem – najbardziej tradycyjny rodzaj patelni do smażenia techniką stir-fry. Błyskawicznie się nagrzewa, a następnie oddaje ciepło, skracając czas przygotowania dania. Docenisz to zwłaszcza w przypadku smażenia kurczaka i innych mięs, które nie tracą na soczystości dzięki takiej obróbce,
• opcją ze stali węglowej lub stali nierdzewnej – są to współczesne warianty na różne rodzaje kuchenek, w tym na indukcję. Te dwa nowoczesne patelnie są najczęściej wykańczane dodatkową, nieprzywierającą powłoką teflonową, która zapobiega przypalaniu się składników pod wpływem wysokiej temperatury niezbędnej do przygotowywania dań kuchni azjatyckiej. Zmniejsza to również ilość potrzebnego oleju, czy oliwy.

Jak wykorzystać wok w gotowaniu?

Wybierając wspomnianą patelnię do swojej kuchni, możesz wykorzystać ją na wiele sposobów. Do czego służy w praktyce? Tak duża swoboda użytkowania wynika ze specyficznej konstrukcji z wysokimi ściankami i wąskim dnem, która sprzyja różnym technikom kulinarnym, w tym:

• stir-fry – jest to wspomniane już wyżej smażenie na woku w ciągłym ruchu, za co odpowiadają energiczne potrząsanie nim oraz mieszanie w trakcie przygotowywania potraw. Dzięki temu składniki nie tracą swojej chrupkości oraz wyjściowego koloru. Przy tej technice uchwyty patelni są bardzo przydatne, bo ułatwiają manewrowanie nią. Upewnij się tylko, że są pokryte bezpiecznym materiałem, bo metal szybko się nagrzewa,
• tradycyjne gotowanie w wodzie – patelnia wok o standardowej średnicy (30-36 cm) może pomieścić do 3-4 l płynu. Wykorzystasz ją zatem do gotowania zup, ryżu czy makaronu,
• smażenie w głębokim tłuszczu – wysokie ścianki sprzyjają komfortowi i bezpieczeństwu podczas wykonywania tej czynności. Produkty spożywcze najlepiej wkładać do środka długimi szczypcami kuchennymi i w specjalnej rękawicy, aby uniknąć ochlapania gorącym tłuszczem. W przypadku krótkiego obsmażania przyda się też specjalna łyżka kuchenna w formie sitka,
• duszenie – w patelni wok przyrządzisz z powodzeniem gulasze, potrawki i inne dania jednogarnkowe. Dzięki specyficznej konstrukcji tego naczynia nie musisz martwić się tym, że składniki będą przywierać do dna podczas długiej obróbki termicznej. Warto do niego dobrać chochlę kuchenną o długiej rączce, która pozwoli wygodnie nabierać dania nawet przy wysokich ściankach woka,
• tradycyjne smażenie – choć wąskie i spłaszczone dno może to trochę utrudniać, bez większych problemów użyjesz omawianej patelni tak samo, jak zwykłej, czyli do przygotowywania różnych smażonych dań,
• gotowanie na parze – kształt woka sprzyja stosowaniu go jako podręcznej alternatywy dla parowaru. Wystarczy wlać wodę do pewnej wysokości, a powyżej umieścić specjalną kratkę i wyłożyć na niej składniki spożywcze, które chcesz ugotować tą techniką. Na koniec trzeba przykryć całość pokrywką. Dzięki temu, że dno jest dużo węższe, wkładka nie spada wprost do wody, lecz jest utrzymywana przez ścianki patelni. W tradycyjnej kuchni chińskiej gotuje się w ten sposób m.in. lokalne pierogi, np. dim sum, wonton lub gyoza, dodając do wody aromatyczne przyprawy, które poprawiają późniejsze wrażenia smakowe,
• flambirowanie w woku – polega na oblewaniu potraw wysokoprocentowym alkoholem i ich podpalaniu. Dzięki temu składniki zyskują głęboki, lekko karmelowy posmak i apetyczną, chrupiącą skórkę bez żadnych dodatkowych przypraw. Za sprawą wysokich ścianek naczynia możesz liczyć na większe bezpieczeństwo niż zwykle przy przygotowywaniu dań z użyciem ognia.

Jakie potrawy najlepiej przygotować w patelni wok?

Patelnia wok jest doskonałym wyborem do każdej kuchni, bo cechuje się szerokim zakresem zastosowania. Najczęściej używa się jej do dań w technice stir-fry, jak np. makaron z kurczakiem i warzywami, wieprzowina (lub inny rodzaj mięsa) po chińsku czy tofu lub tteokbokki w wybornym, słodko-kwaśnym sosie.

Wok doskonale sprawdza się również w przypadku potraw z makaronami typowymi dla kuchni azjatyckiej (udon, ramen i chow mein) czy ryżem. Klasykę stanowią tutaj ich smażone warianty, które są krótko poddane obróbce termicznej w wysokiej temperaturze, najczęściej ze świeżymi warzywami, marynowanymi mięsami pokrojonymi w kostkę i surowym jajkiem wbijanym bezpośrednio na patelnię.

Zastosowanie woka to świetny sposób na przygotowanie potraw obecnych także w europejskim kręgu kulturowym. Przykładowo, możesz go użyć do ugotowania na parze mięsnych pulpetów (z wieprzowiny lub kurczaka) wraz z ryżem i warzywami. Wystarczy w dolnej części naczynia umieścić wodę z ryżem, a w górnej kratkę do gotowania na parze i pulpety, a całość przykryć – szybki, lekkostrawny i cechujący się naturalnym smakiem obiad gotowy. Dodatkowo, wszystko (mięso, ryż i warzywa) przygotujesz na jednej patelni i nie będziesz brudzić innych naczyń.

Wok w kuchni – jak dbać o patelnię, by służyła przez lata?

Obecnie na rynku najczęściej spotkasz się z opcjami z żeliwa i stali węglowej. Choć materiały te mają wiele zalet (przede wszystkim odporność na uszkodzenia mechaniczne i długą żywotność), niosą też za sobą jedno wyzwanie: wymagają regularnego sezonowania z myślą o braku przywierania podczas smażenia.

Proces ten polega na starannym umyciu naczynia, osuszeniu go oraz wysmarowaniu wysokiej jakości olejem spożywczym, np. arachidowym lub ryżowym, które najczęściej znajdują zastosowanie w kuchni chińskiej. Tak przygotowanego woka należy wypalić w wysokiej temperaturze. Można to zrobić bezpośrednio na kuchence indukcyjnej/gazowej lub w piekarniku, o ile nie ma plastikowych lub drewnianych uchwytów, które mogłyby się zniszczyć. Gdy zacznie dymić, patelnia jest gotowa. Pozostaw ją do wystygnięcia, a na koniec zetrzyj z niej nadmiar oleju.

Tak przygotowane naczynie jest gotowe do użycia, a do tego odporne na przywieranie. Sezonowanie woka należy powtarzać co kilka miesięcy lub częściej, w zależności od częstotliwości smażenia. Nie zapomnij też tego zrobić przed pierwszym gotowaniem.

Ze względu na to, z jakich materiałów najczęściej produkuje się te patelnie (żeliwo, stal węglowa i stal nierdzewna), zaleca się ręczne mycie naczyń i staranne wycieranie ich po każdym użyciu. W ten sposób zapobiegasz ich rdzewieniu. Jeśli jednak producent dopuszcza mycie w zmywarce, możesz to zrobić bez obawy o ewentualne uszkodzenia. Jest to też możliwe w przypadku modeli z aluminium.

Podsumowanie

Patelnia wok to wszechstronne narzędzie, które przyda się w każdej kuchni. Jej charakterystyczna forma z wąskim dnem i szeroką górą sprzyja realizacji różnych technik kulinarnych – od gotowania, przez duszenie, aż po smażenie na głębokim oleju. Zgodnie z tradycją najczęściej wykorzystuje się ją jednak do stir-fry, czyli krótkiego obsmażania mięsa i warzyw przy udziale bardzo wysokiej temperatury. Jej osiągnięcie jest stosunkowo proste za sprawą wysokich ścianek woka zapewniających dużą powierzchnię roboczą.

W ofercie sklepu Technica znajdziesz wszystko, czego będziesz potrzebować, by wypróbować tę technikę smażenia. Możesz rozejrzeć się tu za nowym wokiem mandaryńskim lub wokiem kantońskim (np. ze stali węglowej czy stali nierdzewnej), praktycznymi naczyniami, drobnymi akcesoriami, a nawetkuchenką nastolną. To niewielkie urządzenie zapewni Ci wysoki komfort podczas pracy z tym naczyniem, bo możesz ustawić je w dowolnym miejscu, w którym będziesz mieć optymalną swobodę ruchów do energicznego potrząsania ciężką patelnią.

Pamiętaj, że sklep Technica nie tylko prowadzi sprzedaż produktów gastronomicznych, ale również zapewnia wparcie podmiotom, które działają w tej branży. Możesz tu liczyć przede wszystkim na kompleksową obsługę przed- i posprzedażową, w tym sprzedaż części zamiennych i serwis pogwarancyjny.