System kaucyjny w gastronomii: wszystko, co musisz wiedzieć

System kaucyjny – co warto wiedzieć?

• System kaucyjny obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 r. i obejmuje wybrane opakowania po napojach sprzedawanych m.in. w lokalach gastronomicznych.
• Kaucja dotyczy butelek jednorazowych z tworzyw sztucznych do 3 l, puszek metalowych do 1 l oraz szklanych butelek wielokrotnego użytku do 1,5 l.
• Przy sprzedaży napoju na wynos lokal pobiera kaucję od klienta jako osobną pozycję na paragonie.
• Przy podaniu napoju w lokalu, po przelaniu go do szkła restauracyjnego, restaurator sam odzyskuje kaucję zapłaconą dostawcy.
• Lokale do 200 m² muszą pobierać kaucję przy sprzedaży PET i puszek, a ich odbiór mogą prowadzić dobrowolnie.
• Lokale powyżej 200 m² muszą pobierać i zwracać kaucję oraz przyjmować opakowania objęte systemem.

Spis treści:

1. Znaczenie nowych przepisów dotyczących systemu kaucyjnego dla punktów gastronomicznych
2. Obowiązki właściciela i menedżera w sprawie pustych opakowań objętych kaucją
3. Praktyczne wdrożenie systemu kaucyjnego w Twoim lokalu – poradnik krok po kroku
4. Profesjonalne wsparcie w budowaniu bezpiecznej kuchni

Znaczenie nowych przepisów dotyczących systemu kaucyjnego dla punktów gastronomicznych

System kaucyjny obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 r. Obejmuje wybrane opakowania po napojach: 

• butelki plastikowe do 3 l, 
• puszki metalowe do 1 l 
• szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 l. 

Zwrot kaucji odbywa się bez paragonu, a opakowanie musi mieć oznaczenie systemu kaucyjnego oraz czytelny kod. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podaje też, że opakowań oddawanych do systemu nie zgniata się przed zwrotem, ponieważ automat lub punkt zbiórki musi je zidentyfikować.

W gastronomii duże znaczenie ma forma sprzedaży. Przy sprzedaży napoju na wynos opakowanie trafia do klienta, więc lokal pobiera kaucję. Przy podaniu napoju w lokalu, na przykład po przelaniu do szkła restauracyjnego, restaurator sam staje się użytkownikiem końcowym:

• płaci kaucję dostawcy,
•  przechowuje puste opakowanie,
• odzyskuje środki po jego zwrocie.

Własne rozlewanie napojów do butelek lub puszek oznacza już rolę wprowadzającego napoje, a więc znacznie szerszy zakres obowiązków, w tym zgłoszenia, oznakowanie, rozliczenia i sprawozdawczość w BDO.

Tak więc, system kaucyjny zmienia logistykę lokalu gastronomicznego. Puste opakowania stają się elementem obiegu finansowego, a nie zwykłym odpadem. Każda butelka PET, puszka i butelka szklana wielokrotnego użytku to konkretna kwota do pobrania, zwrotu, zaksięgowania albo odzyskania od operatora.

Obowiązki właściciela i menedżera w sprawie pustych opakowań objętych kaucją

Podstawą prawną systemu kaucyjnego jest ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. z 2025 r. poz. 870), zmieniona m.in. ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1852). Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, że każda jednostka handlowa oferująca napoje w opakowaniach objętych systemem pobiera kaucję, a obowiązek zbierania opakowań zależy przede wszystkim od powierzchni sprzedaży i rodzaju opakowania.

W lokalach gastronomicznych granica 200 m² decyduje o zakresie zadań:

• do 200 m² – lokal pobiera kaucję przy sprzedaży napojów w butelkach PET i puszkach, a zwrot kaucji i zbiórkę tych opakowań może prowadzić dobrowolnie;
• powyżej 200 m² – lokal pobiera i zwraca kaucję oraz zbiera opakowania objęte systemem;
• butelki szklane wielokrotnego użytku – lokal, który je oferuje, pobiera i zwraca kaucję oraz przyjmuje puste butelki także wtedy, gdy ma powierzchnię poniżej 200 m²;
• punkty dobrowolne – mniejsze lokale mogą rozszerzyć udział w systemie, gdy chcą ułatwić klientom zwrot opakowań i wykorzystać to jako element obsługi.

Stawki kaucji i typy opakowań

1. Butelki jednorazowe z tworzywa sztucznego (np. PET)

• Limit pojemności: Do 3 litrów.

• Wysokość kaucji: 0,50 zł.

• Warto wiedzieć: Kaucję masz obowiązek pobrać w momencie sprzedaży napoju, o ile opakowanie posiada specjalne oznakowanie systemu kaucyjnego.

2. Puszki metalowe (aluminiowe i stalowe)

• Limit pojemności: Do 1 litra.

• Wysokość kaucji: 0,50 zł.

• Warto wiedzieć: Podobnie jak w przypadku plastiku, kaucja jest doliczana do rachunku tylko wtedy, gdy puszka jest oznaczona jako podlegająca systemowi.

3. Butelki szklane wielokrotnego użytku

• Limit pojemności: Do 1,5 litra.

• Wysokość kaucji: 1,00 zł.

• Warto wiedzieć: Jeśli Twój lokal sprzedaje napoje w takich butelkach, masz nie tylko obowiązek pobrania kaucji, ale także przyjmowania pustych opakowań zwrotnych i wypłaty kaucji klientowi.

Stawki kaucji wynikają z rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1046)

Ważna jest także umowa z operatorem. Aktualny wykaz podmiotów z zezwoleniem prowadzi Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Wśród operatorów wymieniono m.in.:

• Zwrotka S.A., 
• PolKa S.A., 
• OK Operator Kaucyjny S.A., 
• Reselekt S.A., 
• Kaucja.pl, 
• Polski System Kaucyjny S.A., 
• Ecokaucja Polska S.A.

Praktyczne wdrożenie systemu kaucyjnego w Twoim lokalu – poradnik krok po kroku

Wdrożenie systemu kaucyjnego w lokalu gastronomicznym zacznij od sprawdzenia, kiedy pobierasz kaucję, jakie opakowania sprzedajesz i czy musisz prowadzić ich odbiór. Dopiero potem przejdź do umowy z operatorem, konfiguracji kasy, organizacji zaplecza, przeszkolenia personelu i ewidencji.

1. Ustal status lokalu

Sprawdź, czy lokal sprzedaje napoje w opakowaniach objętych systemem, jaka jest powierzchnia sprzedaży i w jakiej formie gość otrzymuje napój. Osobno potraktuj sprzedaż na wynos, dostawy, minibar hotelowy, bufet, bar i sprzedaż przy kasie.

2. Sprawdź, czy oferujesz wielorazowe opakowania szklane

Piwo, cydr, lemoniada lub inne napoje w butelkach zwrotnych oznaczają dodatkowy obowiązek. Przy takim asortymencie także mały lokal przyjmuje opakowania i zwraca kaucję.

3. Podpisz umowę z operatorem

Umowa powinna określać zasady rozliczania kaucji, odbioru opakowań, przekazywania worków lub pojemników, częstotliwość odbiorów i sposób raportowania danych. Operatorzy odpowiadają za rozwiązania logistyczne związane z rozliczaniem kaucji, zbiórką, transportem, ewidencją i obsługą rozliczeń.

4. Dostosuj POS i kasę fiskalną

Kaucja powinna pojawiać się jako osobna pozycja na paragonie. System sprzedażowy musi odróżniać sprzedaż z opakowaniem wynoszonym przez klienta od konsumpcji na miejscu, przy której kaucję rozlicza restaurator.

5. Przygotuj miejsce na puste opakowania

Wydziel suche, czyste i łatwo dostępne miejsce na zapleczu. Opakowania pozostaw w całości, z etykietą i kodem umożliwiającym identyfikację. W lokalu z małym zapleczem dobrym rozwiązaniem będzie częstszy odbiór przez operatora albo zbiórka manualna w ograniczonym zakresie.

6. Opracuj krótką procedurę dla personelu

Personel powinien wiedzieć, które opakowania są objęte kaucją, kiedy ją pobierać, jak przyjmować zwroty i gdzie odkładać puste butelki oraz puszki. Przy kasie przyda się krótka instrukcja, a na zapleczu oznaczone miejsce magazynowania.

7. Prowadź ewidencję i pilnuj sprawozdawczości

Ewidencja powinna obejmować liczbę sprzedanych i zwróconych opakowań oraz kwoty kaucji pobranej, zwróconej i pozostałej do rozliczenia. Dane przechowuje się przez 5 lat, a roczne sprawozdanie dotyczące produktów, opakowań i gospodarowania odpadami składa się elektronicznie w BDO do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy.

8. Przygotuj komunikację dla gości

Krótka informacja przy kasie lub w menu ograniczy pytania przy zwrotach. Wystarczy prosty komunikat: kaucja jest doliczana do napojów w oznakowanych opakowaniach, a zwrot odbywa się bez paragonu w punkcie zbiórki.

Profesjonalne wsparcie w budowaniu bezpiecznej kuchni

System kaucyjny zmienia sposób planowania zaplecza gastronomicznego. Oprócz strefy chłodniczej, suchego magazynu, zmywalni i odpadów trzeba przewidzieć miejsce na opakowania, które mają wartość finansową i podlegają rozliczeniu. W małej kawiarni może to być oznaczony pojemnik na zapleczu. W hotelu, restauracji sieciowej albo obiekcie eventowym potrzebny będzie już większy bufor magazynowy, sensowna trasa odbioru i rozwiązania ułatwiające pracę personelu.

Technica może wesprzeć lokal w zaplanowaniu zaplecza pod nowe obowiązki: od organizacji przestrzeni magazynowej, przez dobór regałów, po wyposażenie ułatwiające segregację, transport wewnętrzny i zachowanie higieny. Świadczymy bowiem usługi projektowe! Wyposaż swoją gastronomię profesjonalnym sprzętem z oferty Technica! Zadbaj efektowne chłodziarki i witryny chłodnicze, w których możesz przechowywać napoje przy kasie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2025 poz. 870), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000870
2. Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1852), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001852
3. Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym (Dz.U. 2024 poz. 1046), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001046 
4. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, System kaucyjny. Zasady, https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny-zasady 
5. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, System kaucyjny. Operatorzy, https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny-operatorzy