Jedzenie na wynos: kompletna lista wymogów prawnych i sanitarnych dla restauracji

Jedzenie na wynos – co warto wiedzieć?

• Oferowanie posiłków na wynos polega na przygotowaniu dań i wydaniu ich klientowi do spożycia poza lokalem, np. w domu, w pracy albo w podróży.
• Przed rozpoczęciem takiej działalności restaurator powinien zarejestrować firmę oraz spełnić wymagania sanitarne, w tym uzyskać odbiór lub zatwierdzenie lokalu przez sanepid, jeśli jest to wymagane.
• Przy daniach na wynos trzeba zadbać o właściwą temperaturę potraw podczas przechowywania, pakowania i transportu: dania gorące powinny mieć ponad 60°C, a chłodzone poniżej 5°C.
• Klient musi otrzymać jasną informację o składzie potraw, w tym o alergenach; takie dane można podać w karcie dań, na etykiecie, albo w inny czytelny np. w aplikacji, gdzie składa się zamówienia.
• Sprzedaż posiłków na wynos może podlegać różnym stawkom VAT, zależnie od rodzaju produktu i sposobu jego oferowania, dlatego warto każdorazowo sprawdzić, czy podlega ona stawce 8% czy 5%.
• Opakowania używane do żywności powinny być przeznaczone do kontaktu z produktami spożywczymi, bezpieczne dla zdrowia i dostosowane do rodzaju pakowanej potrawy.

Spis treści: 

1. Jakie wymogi sanitarne musi spełnić restauracja oferująca jedzenie na wynos?
2. Jakie są najważniejsze aspekty prawne sprzedaży posiłków na wynos?
3. Jakie wymagania muszą spełniać opakowania do żywności na wynos?
4. Jak zapewnić bezpieczeństwo podczas transportu i dostawy posiłków?
5. Twórz wyjątkowe dania na wynos ze sprzętem Technica!

Jakie wymogi sanitarne musi spełnić restauracja oferująca jedzenie na wynos?

Lokal, który sprzedaje na wynos, czy to z dostawą, czy odbiorem osobistym, musi uzyskać zatwierdzenie sanepidu oraz wpis do rejestru. Wniosek o zatwierdzenie zakładu należy złożyć co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem działalności. 

Jakie wymogi HACCP powinien spełniać lokal sprzedający jedzenie na wynos?

• Lokal musi wdrożyć dobre praktyki higieniczne (GHP/GMP) oraz procedury HACCP, które obejmują przygotowanie, pakowanie i wydawanie posiłków.
• Układ zaplecza powinien rozdzielać strefy czyste i brudne, tak aby drogi surowców, odpadów i gotowych dań nie krzyżowały się.
• W pomieszczeniach trzeba zapewnić sprawną wentylację, która usuwa parę, zapachy i tłuszcz.
• Personel musi mieć dostęp do umywalki z ciepłą i zimną wodą oraz do środków do mycia i dezynfekcji rąk.
• Pracownicy powinni używać czystej odzieży ochronnej, w tym fartuchów i nakryć głowy, jeżeli wymaga tego charakter pracy.
• Meble, blaty i urządzenia muszą mieć gładkie, zmywalne i łatwe do dezynfekcji powierzchnie.
• System wentylacyjny powinien być wyposażony w filtry przeciwtłuszczowe, które ograniczają osadzanie się zanieczyszczeń.
• Stanowisko do pakowania dań musi być utrzymane w czystości i oddzielone od czynności, które mogą powodować zanieczyszczenie żywności.
• Wszystkie opakowania i pojemniki używane do wydawania posiłków muszą być dopuszczone do kontaktu z żywnością.

Jakie są najważniejsze aspekty prawne sprzedaży posiłków na wynos?

Jeżeli chcesz sprzedawać na wynos, zacznij od rejestracji przedsiębiorstwa. Gdy zakładasz jednoosobową działalność gospodarczą, musisz złożyć wniosek CEIDG-1, a kiedy wybierasz spółkę handlową – musisz uzyskać wpis do rejestru przedsiębiorców KRS. 

Niezależnie od tego, jaką formę prowadzenia przedsiębiorstwa wybierzesz, musisz określić właściwy PKD. Jeżeli prowadzisz lokal, w którym przygotowujesz i wydajesz gotowe posiłki klientom, także na wynos, właściwy będzie co do zasady kod 56.11.Z Restauracje. Kod 56.21.Z dotyczy cateringu okazjonalnego, czyli przygotowywania i dostarczania żywności na konkretne wydarzenia, a 56.22.Z odnosi się do cateringu regularnego i gastronomii świadczonej na podstawie umowy. Następnie musisz zgłosić zakład do sanepidu. 

Kolejnym krokiem jest zajęcie się sprawami podatkowymi. Jeżeli rejestrujesz się jako czynny podatnik VAT, składasz formularz VAT-R przed wykonaniem pierwszej czynności opodatkowanej. Przy rejestracji przez Biznes.gov.pl formularz VAT-R można dołączyć do wniosku CEIDG. Przy sprzedaży dla klientów indywidualnych trzeba też sprawdzić obowiązki dotyczące kasy rejestrującej online. Ministerstwo Finansów wskazuje, że obowiązek ten dotyczy m.in. stacjonarnych placówek gastronomicznych.

Po rozpoczęciu działalności musisz zadbać jeszcze o poszanowanie praw konsumenta. Przy zamówieniach składanych na odległość klient co do zasady korzysta z ochrony konsumenckiej, ale nie ma prawa odstąpienia od umowy, jeżeli przedmiotem sprzedaży jest żywność szybko psująca się albo mająca krótki termin przydatności do użycia. Musisz też podawać ceny w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, a informacje o żywności nie mogą wprowadzać klienta w błąd. 

Przeczytaj także: Księga HACCP w gastronomii. Co powinna zawierać?

Jakie informacje o składzie i alergenach muszą znaleźć się na opakowaniu?

Na opakowaniach dań na wynos należy podać wykaz składników oraz wyróżnić alergeny zgodnie z Rozporządzeniem UE 1169/2011. Oznacza to, że np. obecność glutenu, mleka czy orzechów musi być wyraźnie zaznaczona w opisie dania. Przy zamówieniach online informacje o alergenach powinny być dostępne w menu internetowym oraz przekazane ponownie przy odbiorze lub dostawie (np. na etykiecie). Wszystkie informacje na opakowaniu muszą być podane w języku polskim.

Jakie stawki VAT obowiązują przy sprzedaży jedzenia na wynos i w dostawie?

Obecnie usługi gastronomiczne związane z przygotowaniem i dostawą posiłków opodatkowane są stawką 8% VAT. Z kolei sprzedaż gotowych, pakowanych dań na wynos (bez dodatkowych usług) korzysta ze stawki 5%. Wyższe stawki (8% lub 23%) dotyczą napojów oraz niektórych produktów (np. alkoholu lub przetworów rybnych).

Jakie wymagania muszą spełniać opakowania do żywności na wynos?

Materiały i opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością muszą spełniać normy Rozporządzenia (WE) nr 1935/2004. Zgodnie z jego postanowieniami powinny być:

• obojętne chemicznie, 
• nie zmieniać smaku ani zapachu potraw. 

Producent lub importer powinien wystawić deklarację zgodności potwierdzającą spełnienie tych wymagań. Opakowania powinny być szczelne i termoizolacyjne, by utrzymać temperaturę potraw i zapobiegać wyciekaniu. 

Jakie są wymogi dyrektywy SUP dotyczące plastikowych opakowań jednorazowych?

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904, tzw. dyrektywa SUP (Single-Use Plastics) to unijna regulacja, która ma ograniczyć wpływ wybranych produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na środowisko przez wprowadzenie zakazów, opłat i dodatkowych obowiązków dla przedsiębiorców. Także w gastronomii na wynos. Dla restauracji, baru, kawiarni czy punktu cateringowego oznacza to:

• rezygnację z części zakazanych produktów, 
• pobieranie opłaty za wybrane jednorazowe opakowania z plastiku,
• oferowanie klientom opakowań alternatywnych. 

W Polsce część przepisów obowiązuje od 24 maja 2023 r., a opłata od kubków i pojemników jest pobierana od 1 stycznia 2024 r. 

Lokal sprzedający dania na wynos nie powinien używać produktów objętych zakazem, takich jak:

• plastikowe sztućce, talerze, słomki czy mieszadełka,
• pojemniki jednorazowe i kubki wykonane z polistyrenu ekspandowanego, czyli styropianu. 

Jeżeli natomiast wydajesz napoje lub gotowe posiłki w jednorazowym kubku albo pojemniku z tworzywa sztucznego dopuszczonym do obrotu, musisz pobrać od klienta dodatkową opłatę: 0,20 zł za kubek na napoje i 0,25 zł za pojemnik na żywność. Dotyczy to opakowań przeznaczonych do żywności gotowej do bezpośredniego spożycia, także na wynos.

Przedsiębiorca musi też prowadzić ewidencję liczby nabytych i wydanych opakowań tego typu oraz zapewnić klientowi możliwość wyboru jego materiału innego niż tworzywo sztuczne albo opakowania wielokrotnego użytku. Opłata SUP powinna zostać zaewidencjonowana na kasie rejestrującej i ujęta na paragonie.

Przeczytaj również: Zasady i wdrożenie HACCP. Praktyczny przewodnik dla gastronomii

Jak zapewnić bezpieczeństwo podczas transportu i dostawy posiłków?

Transport powinien być zgodny z ustalonymi zasadami HACCP. Oznacza to, że pojemniki transportowe, torby termoizolacyjne oraz środki transportu muszą być czyste, utrzymane w dobrym stanie i używane w sposób zabezpieczający żywność przed zanieczyszczeniem. Możesz np. wykorzystywać pakowarki próżniowe, które świetnie ochronią żywność przed skażeniem. Posiłki trzeba zawsze przewozić w zamkniętych opakowaniach. 

Jakie warunki temperaturowe muszą być zachowane podczas transportu dań?

Jeśli dany produkt wymaga odpowiedniej temperatury, trzeba ją utrzymać przez cały czas trwania transportu, aby dostawa była na najwyższym poziomie. Dobrą praktyką jest to, by przy gorącym daniu zachować temperaturę powyżej 63°C, a przy zimnym – temperaturę około 4-5°C. To minimalizuje rozwój bakterii. W praktyce restauracja prowadzi rejestry pomiarów temperatur i czasu potraw w transporcie, co dokumentuje poprawność procesu.

Twórz wyjątkowe dania na wynos ze sprzętem Technica!

Pamiętaj, że gdy przygotowujesz posiłki na wynos, czyli do spożywania poza lokalem gastronomicznym, musisz przestrzegać ścisłych procedur sanitarnych. Żywność powinna być przygotowywana w takich samych warunkach, jak ta podawana w lokalu. Dodatkowo pakowanie i ewentualny dowóz żywności także muszą spełniać wymogi, które chronią żywność przed skażeniem. Myśl także o doświadczeniu klienta – staraj się dostarczać dania zawsze w odpowiedniej temperaturze. Dlatego warto zainwestować w opakowania trzymające ciepło oraz torby termoizolacyjne, aby Twoja pizza, kebab, sushi i wiele innych dań, zawsze docierały do odbiorcy w nienagannym stanie.

W przygotowaniu i wydawaniu żywności na wynos pomoże Ci profesjonalny sprzęt od Technica! Sprawdź naszą ofertę! Zapewniamy także opiekę posprzedażową (serwis i części zamienne), a także świadczymy usługi projektowania kuchni czy lokali gastronomicznych. Sprawdź, jak możemy Ci pomóc!

Źródła:

1. Portal podatki.pl, https://www.podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/kasy-rejestrujace/kasy-online/pytania-i-odpowiedzi/ 
2. ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32011R1169
3. Rozporządzenie (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=celex:32004R1935 
4. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olsztynie, Oddział Bezpieczeństwa Żywności i Żywienia – Materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością, https://www.gov.pl/web/wsse-olsztyn/obziz-materialy-i-wyroby-przeznaczone-do-kontaktu-z-zywnoscia 
5. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (SUP), https://www.gov.pl/web/klimat/produkty-jednorazowego-uzytku-z-tworzyw-sztucznych-sup
6. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (Tekst mający znaczenie dla EOG), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:32019L0904